Sabah Notları - 010626
Küresel piyasalarda tarım dışı istihdam haftasına başlıyoruz. Savaş gelişmeleri haricinde piyasanın takip edeceği en önemli takvim olayı bu olmalı. Arada hem Avrupa’da hem de ABD’de hizmet ve imalat PMI’ları açıklanacak ancak mevcut koşullarda beklentiye göre çok büyük bir sapma göstermemesi halinde önemli bir fiyatlama olmaması beklenir. Bunun haricinde bilançolar tarafında Palo Alto Networks, Crowdstrike, Broadcom, Fuelcell Energy şirketlerinin bilançoları önemli olabilir. Bu 4 hissenin fiyat grafiğini aşağıda göreceksiniz. Anlaşılacağı üzere hepsi son dönemde çok güçlü bir ralli yaptılar. Bilançomakul bir pozisyon düzenleme imkanı verecektir. Güçlü bilanço ardından gelen seansta güçlü açılış ve muhtemelen kar satışı göreceğiz. Zayıf bilanço ise zayıf açılış, ardından gelebilecek alımlara neden olabilir. Yani her durumda bu hisselerde pozisyon ayarlaması yapmak gerekebilir.
Diğer gelişmelerde barış konusu yine ön planda olacaktır ama bu konu çok büyük ihtimalle, 2 hafta önce bahsettiğim üzere koşullu bir barışa bağlandı. Ancak piyasada çok ciddi bir ‘’gürültü’’ var ve çeşitli kaynaklarda gerek Trump’ın, gerekse İran tarafının anlaşmanın koşullarında revizyon istediğine dair haber akışı oluyor. Bunların hepsini piyasa gürültüsü olarak görmek gerek. Gürültüyü temizlediğimizde ise küresel olarak önemli ölçüde azalan petrol rezervleri elimize kalıyor. Bu da petrolün yeniden akışının ne kadar elzem ve ivedi olduğunu gösteriyor. Sonuçta bu sözüm ona barışı yapmak zorundalar ve hızlı olmak zorunda. Portföy hazırlığını ona göre düzenlemek gerekiyor (du bile).
Fikir vermesi açısından DOE toplam ham petrol ve petrol türevleri stoklarını sağdaki, yine DOE verilerine göre ABD’deki ham petrol stokları ve stratejik petrol stoklarını da soldaki grafikte görebilirsiniz.
Asya seansındaki fiyatlamaya göre yeni dönemin risk iştahı göstergesi olan Kospi endeksi haftaya %4.5 yükselerek başladı. Ancak düşünüldüğü gibi bu gün SK Hynix ve Samsung Electronics endeksi taşımıyor. Doosan Co. ve altındaki robotik birimleri üreten şirketler Cuma günü açıkladıkları süper bilanço nedeniyle yükseliyorlar ve endeksi taşıyorlar. Buradaki iyimserliğin de etkili olması ama daha çok global konjonktürde barış fiyatlamasının esas olmasıyla Nasdaq 100 vadelisi de bu sabah %0.50’den fazla yukarıda işlem görüyor.
ABD hisse senedi piyasası beklentimi tam olarak karşılamış durumda. Geçen opsiyonlarla oldukça kısa bir geri çekilme yaptıktan sonra barış beklentisi ve güçlü teknoloji bilançolarıyla yükselmeye devam etmişti. Büyük ihtimalle bir süre daha hareketin devamını göreceğiz. Ancak gelinen nokta artık hisse pozisyonlarında yakın zamanda hedge pozisyonlarının oluşturulmasını düşündürüyor. Bunun için acele edecek bir durum olmadığını değerlendiriyorum çünkü henüz barış resmi olarak imza ile tespit edilmedi. Öncelikle bu olumlu haberin fiyatlamasını görmek isterim. Ancak bunu ‘’piyasanın ne kadar yükseleceğini görmek isterim’’ şeklinde değerlendirmemek gerekir. Çünkü koşullu barış hala ihtimallere açık fiyatlama demek. Zaten tam da bu yüzden güçlü ralli ve tükenen iyi haber beklentisinin ardından bir hedge ihtiyacının ortaya çıkabileceğini gözden uzak tutmamak gerektiğini düşünüyorum.
Diğer yandan sektörel olarak geçen Perşembe günü uzay hisselerindeki rallide bir düzeltmeye ve mal alamayanların mal almalarına imkan tanıyacak bir gelişme oldu.
Uzaya roket gönderme konusunda çalışan birçok şirket var ama bunlardan 2 tanesi diğerlerine göre farkı ciddi oranda açmış durumda. Birisi hepimizin bildiği SpaceX, uzay programının ve aracının adı da Starship. Diğeri ise birçoğumuzun bilmedi Blue Origin ve uzay aracının adı New Glenn. İkisi arasında basit bir karşılaştırmayı aşağıya iliştiriyorum, GPT çevirisi ile.
Blue Origin’un New Glenn’i ile SpaceX’in Starship’i, her ikisi de devasa boyutlarda, yeni nesil ve yeniden kullanılabilir ağır yük roketleri olsa da, temelde farklı hedefler doğrultusunda geliştirilmiştir.
New Glenn, yüksek güvenilirliğe sahip, ticari görevlere odaklanan ve kısmen yeniden kullanılabilir bir roket sistemidir. Buna karşılık Starship, tamamen yeniden kullanılabilir bir gezegenler arası taşıma sistemi olarak tasarlanmıştır ve nihai amacı insanları Ay’a ve Mars’a taşımaktır.
Başka bir deyişle, New Glenn uzay taşımacılığını daha verimli ve ekonomik hale getirmeyi hedeflerken, Starship insanlığın başka gezegenlerde yaşamasını mümkün kılmayı amaçlamaktadır.
İlk Bakışta Önemli Farklar
Özellik
Blue Origin New Glenn
SpaceX Starship
Ana Amaç
Ticari uydular, bilimsel yükler ve Ay görevleri
Gezegenler arası keşif, ağır yörünge yükleri ve insanlı görevler
Yeniden Kullanılabilirlik
Birinci aşama güçlendirici (booster) hareketli bir deniz platformuna iniş yapar; yük kaplamaları (fairing) geri kazanılır
Hem birinci aşama (Super Heavy) hem de ikinci aşama (Starship) tamamen yeniden kullanılabilir
Yükseklik
Yaklaşık 98–120 metre (yük kaplaması ve varyanta bağlı olarak)
Yaklaşık 122–124 metre
Çap
7 metre
9 metre
LEO’ya (Alçak Dünya Yörüngesi) Taşıma Kapasitesi
45–70 metrik ton
150–200 metrik ton
İtki Sistemi
7 adet BE-4 motoru (sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıvı oksijen kullanır)
33 adet Raptor motoru (sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıvı oksijen kullanır)
Toplam İtki Gücü
Yaklaşık 3,85 milyon pound-kuvvet
Yaklaşık 16,5+ milyon pound-kuvvet
Tasarım ve Mimari
• New Glenn:
Yeniden kullanılabilir birinci aşamaya sahiptir ve bu aşama denizdeki bir platforma iniş yapar. Ayrıca oldukça geniş, 7 metrelik bir yük kaplaması (fairing) bulunur ve geleneksel olarak harcanabilir veya kısmen yeniden kullanılabilir bir üst kademe kullanır. Şirket, süper ağır yük taşıma kapasitesine yaklaşmak amacıyla daha fazla motora sahip geliştirilmiş bir versiyon ("9x4") üzerinde de çalışmaktadır.
• Starship:
Tamamen yeniden kullanılabilir, iki kademeli ve paslanmaz çelikten üretilmiş bir uzay aracıdır. Geleneksel bir yük kaplaması yerine, ikinci kademe doğrudan yük ve kargo taşıyıcısı olarak görev yapar. Her iki kademe de Dünya'ya geri döndüğü için, uzun menzilli görevlerde yörüngede yakıt ikmali yapılmasına ihtiyaç duyar.
Yük Kapasitesi ve Güç
• Starship:
Starship, süper ağır sınıf bir taşıyıcı olarak kabul edilir. Sahip olduğu 33 adet Raptor motoru, New Glenn'in ürettiği itkinin dört katından fazlasını sağlayarak Alçak Dünya Yörüngesi'ne (LEO) yaklaşık üç kat daha fazla yük taşımasına olanak verir. Bu devasa boyut, büyük yaşam alanları, endüstriyel ekipmanlar ve diğer hacimli yüklerin taşınabilmesini mümkün kılar.
• New Glenn:
Starship'ten daha küçük olmasına rağmen, eski nesil roketlerle Starship arasında önemli bir köprü görevi görür. 7 adet BE-4 motorundan oluşan itki sistemi, ağır ticari ve savunma yüklerinin yanı sıra Mars sondaları gibi gezegenler arası görevler için de son derece hassas ve güçlü bir taşıma kabiliyeti sunar.
Operasyonel Vizyon
• New Glenn:
Operasyonel güvenilirlik, sık fırlatma temposu ve ticari uydu taşımacılığına güçlü şekilde odaklanmaktadır. Sıklıkla NASA ve büyük havacılık-uzay şirketlerinin görevlerinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.
• Starship:
Hızlı geliştirme ve test yaklaşımının sınırlarını zorlamaktadır. Nihai tasarım amacı, Mars'ta kalıcı insan yerleşimleri kurulmasını mümkün kılmak ve NASA'nın Artemis Program kapsamındaki Ay görevlerini desteklemektir.
Her ikisi de uzay programı olmasına rağmen aralarında önemli farklar var ve bu şirketlerin başarıları veya başarısızlıkları başka bir çok şirket için çok anlamlı durumda çünkü özellikle Blue Origin’in projesi ile başka bir çok şirket yörüngeye uydu yerleştirmek istiyor. Ne yazık ki Perşembe günü New Glenn henüz yerdeyken yapılan bir testte patlama oldu ve roket havaya uçtu. Oysa gelecek hafta bir uzay uçuşu planlanıyordu. Patlamayı izlemek için buraya tıklayabilirsiniz.
Bu negatif gelişme hem halka arzı yaklaşan SpaceX yatırımcısı için bir yeniden değerlendirme imkanı yarattı hem de zaten çok sağlam ralli yapan uzay hisselerinde anlamlı geri çekilmelere neden oldu. Aşağıda uzay hisseleri takip listemdeki hisselerin Cuma kapanışı itibarıyla performanslarını göreceksiniz.
